01
03
16
05
02
10
09
11
04
07
06
13
14
12
15

Een dag over de Historie van de Magie

'Het universum bestaat uit verhalen, niet uit atomen.'

- Muriel Rukeyser - (1)

 

In zijn monumentaal boek Greater Magic (2) besteedt John Northern Hilliard (1872-1935)  de eerste pagina's aan een essay met de titel Pageant (3). Hierin wordt een processie beschreven van verschillende tovenaars en goochelaars: van de hoge priesters en medicijnmannen tot enkele fascinerende goochelaars van de gouden eeuw van de magie. Als laatste passeert Harry Houdini doorheen de sluieren der tijd.

Bij het lezen van de woorden van Hilliard kan men niet anders dan terug gaan in de tijd en verbinden met het kinderlijke gevoel van verwondering en de nieuwsgierigheid, in gang getrokken door een lawine van wonderlijke gebeurtenissen.

In vele gevallen lijkt de start van een fascinatie met magie als een lang vergeten herinnering. Mijn eerste ervaring deed ik op bij het bezoeken van de vele circussen die kamp opsloegen op het Sint-Pietersplein, niet zo ver van het huis waar ik opgroeide. Onze buurman Guy Puttevils (4) zorgde in zijn functie als chef protocol van Stad Gent steeds voor de nodige vrijkaarten. Wat een verwennerij!

De geur van het zagemeel waarmee de piste lag bezaaid, het gesmolten suiker op de verse popcorn...Een goochelaar neemt een witte zijden doek, gooit het in de lucht en hopla... het doek verandert in een goochelstok. Een zaadje werd op die dag geplant en bleef groeien tot op vandaag de dag.

Net als het universum, bestaan onze levensloop en herinneringen uit verhalen. We hebben de keuze om de verhalen te delen met zij die er naar willen luisteren.

Na deelname aan het Europees Congres voor de Historie van de Magie 2017, georganiseerd door de Circolo Amici della Magia di Torino (5), droomden de Belgische deelnemers om een dag te organiseren in het teken van de rijke, maar vrij onbekende, goochelgeschiedenis van België. De dag werd gehouden 4 maart 2018 in the House of Mysteries (6), een locatie toegewijd aan de kunst van de magie.

 

De processie gaat beginnen, onze helden wachten geduldig achter het gordijn. Ze turen door het kijkgat in het gordijn naar het publiek, een volle zaal!

 

De dag begint met een hulde aan Dr. Belmans. Roger Buyle, die met behulp van zijn vader als 16-jarige jongen het gehele repertoire van Dr. Belmans overnam, presenteert ‘Den Onledigen Hoed’. Een tijdloze demonstratie en voor velen een onvergetelijk moment.

 

De processie is begonnen…

                                                       

André de Poorter neemt ons mee naar het circus. Hij presenteert een overzicht van vele goochelaars (dr. Nuiqsar, Miss White Flower (Suzy Wandas), Fria-Ned,…) die optraden in onze Belgische pistes.

Na een korte pauze steelt Robert-Houdin de show met zijn Horloge a Double Mystère. De klok werd in bruikleen gegeven door Jack Cooper en in detail toegelicht door Luc Poppe, host van dit event.

Nadien ontmoeten we Suzy Wandas. Haar leven en carrière werden minitieus ontrafeld door Kobe Van Herwegen, historicus en auteur van het boek Chapeau ( een overzicht van de goochelgeschiedenis van België ) (7).

We aten tezamen in de sfeervolle kamers van het House of Mysteries waarvan de bibliotheek werd omgevormd tot een Magic Museum. Herman Dufraing verzamelde als curator enkele unieke stukken, posters en parafernalia.

 

De processie trekt terug op gang!

 

Op het podium staat ons een flamboyant karakter op te wachten, sigaar in een toegeknepen linker vuist, het rode kostuum afgewerkt met een witte hoed. Simsalabim, Kalanag is mijn naam.   Zijn mysterieuze verhaal wordt enigmatisch verteld door kenner ter zake Herman Dufraing.

Er circuleren vele mythes rond het FISM en Gerrit Brengman kent ze allemaal in zijn functie als vide president.  We hoorden enkele verhalen over Lennart Green, Tom Mullica, het verleden en de toekomstvisie van de organisatie.

 

De spanning stijgt… Een podium gevuld met glitterende objecten.

 

Een herkenbaar deuntje klinkt door de boxen. Vanachter het gordijn stapt een charismatisch person het podium op. Gekleed in een rode toga, aan de voeten een paar gouden en gepunte schoenen. Op het hoofd iets wat lijkt op een fez/tulband en rond het middel een Oosterse dolk. Dit moet Ali Bongo zijn! De man komt tot leven door de verhalen verteld door Rafael. We krijgen verschillende originele attributen te zien, onze mond valt open van verbazing.

Een moeilijk act om op te volgen, ware het niet voor  3-malig FISM Grand Prix kampioen Abraham Pieter Adrianus Bongers, beter gekend als Mysterio, beter gekend als Fred Kaps. Dick Koornwinder neemt het publiek achter de schermen in het leven en de carrière van deze bijzondere man.

 

Helaas de optocht loop op zijn einde, ware het niet voor een levende legende die vandaag wordt bekroond voor zijn uitzonderlijke carrière.

 

Joe Alcatraz, voormalig ontsnappingskunstenaar, treedt in het voorlicht. Samen met krachtpatser John Massis (8) , toerde hij destijds als ‘the Black Panter’  heel Europa door. Joe deelde met het publiek mooie herinneringen waaronder zijn 'Milk Can Escape', 'Climbing the Eiffel Tower', de ontsnapping uit een dwangbuis hangend aan een brandend koord en de ontsnapping uit een brandend houten krat.

 

De parade liep af. Het publiek stond stil, er was veel om over na te denken.

 

Vele verhalen werden zo levendig na verteld dat de goochelaars die ooit onze interesse aanwakkerden opnieuw tot leven kwamen. Deze dag kwam met een ongelofelijk cadeau: het cadeau van de verwondering, terug kind te zijn voor een dag. 

MAGIE is gemaakt van verhalen, niet van atomen! (9)

organisatie: Herman Dufraing, Luc Poppe, Kobe Van Herwegen, Nikolaas Martens

locatie: House of Mysteries

tekst: Nikolaas Martens

foto`s: Janis Van Heesbeke

  1. Muriel Rukeyser (1913-1980) was een Amerkaanse dichteres en activiste. Haar meest bekende werken handelen over gelijkheid, feminisme, sociale rechten en Judaïsme (bron: Wikipedia).
     

  2. John Northern Hilliard, (Minneapolis: Carl Warren Jones (1938)). Een complete en eerlijke neerslag over de geschiedenis van dit boek kan je lezen in de biografie van Jean Hugard, geschreven door James B. Alfredson. Toen Hilliard onverwachts stierf in 1935, bleek het opus een collectie van notities en enkele geschreven manuscripten die hij verzamelde als advance man voor illusionist Howard Thurston. Het was Jean Hugard, in opdracht van Carl Warren Jones, die het werk structureerde tot zijn huidige vorm. James B. Alfredson, (Illinois: David Meyer Magic Books (1997)): pp. 40-42.
     

  3. John Northern Hilliard, (Minneapolis: Carl Warren Jones (1938)): xiii-xvi.
     

  4. Guy Puttevils (1922-2012) werd door Jef Ackerman aangesteld als chef protocol stad Gent. In zijn functie ontving hij 534 officiële gasten in Gent, waaronder 54 ambassadeurs, drie koningen en enkele prinsessen, alsook de prins van Saoedi-Arabië. Hij was gebeten door het circus en was een groot verzamelaar. Voor ons was hij gewoon Guy, onze buurman en de man van Suzanne. Op hoogdagen werden mijn broer, ik en mijn ouders bij vaste gewoonte uitgenodigd op het aperitief. Dit werd genomen in het salon, waar een indrukwekkende collectie boeken over het ontstaan en de geschiedenis van onze stad de wand vulde. Ik herinner me goed dat ik altijd de langste weg nam naar het toilet zodat ik door de studie van Guy moest. Zijn bureau lag vol met boeken, krantenknipsels en kleurrijke foto`s van Belgische en buitenlandse circussen. In de zomer verwende Suzanne ons met vers geplukte rabarberstengels, gewikkeld in aluminiumfolie. Hun zoon Christian nam als souvenir van zijn vele trips naar Amerika steeds de meest kleurrijke petten en T-shirts mee. Nadat Guy stierf in 2012 werd de gehele collectie geschonken aan het ‘huis van Alijn’, waar deze nog steeds te bezichtigen valt.
     

  5. CADM Circolo Amici della Magia di Torino, Via Salerno 55, 10152 Torino, Italy. www.amicidellamagia.it
     

  6. House of Mysteries, Alfons Braeckmanlaan 430, 9040 Sint-Amandsberg, Belgium. www.housofmysteries.be
     

  7. Kobe Van Herwegen, Christ Van Herwegen, Chapeau, de geheime goochelgeschiedenis van België (Brussels: Manteau (2014)).
     

  8. John Massis (Wilfried Morbée, 1940-1988) was een van oorsprong Brugs krachtpatser, tandacrobaat en circusartiest. In 1967 haalde hij het Guinness World Record door het vooruit trekken over 15 meter van een tramstel van 15 ton en een treinstel van 36 ton. Tot op de dag van vandaag is hij een volks figuur. In 2004 schreef Johan Heldenberg de musical gebaseerd op Massis` leven: Massis, the musical (bron Wikipedia).
     

  9. Tenzij je Labman Rudy Coby heet.